Dầu phanh ô tô nên thay khoảng 2 năm một lần hoặc khoảng 40.000 km, tuỳ mốc nào đến trước. Toyota Việt Nam đưa việc thay dầu phanh vào cấp bảo dưỡng lớn 40.000 km. Dầu phanh hút hơi ẩm từ không khí nên xuống cấp theo thời gian dù xe ít chạy. Dầu đã sẫm màu nâu, bàn đạp phanh mềm hoặc phải đạp sâu mới ăn là dấu hiệu cần thay ngay.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào ra tiệm |
|---|---|---|---|
| Dầu trong bình màu nâu sẫm, đục | Dầu đã ngậm nước, lâu chưa thay | Kiểm tra mốc thay gần nhất | Thay dầu ở lần bảo dưỡng tới |
| Mức dầu tụt dần | Má phanh mòn hoặc rò ở đường ống | Xem độ mòn má phanh | Nếu tụt nhanh thì ra tiệm ngay |
| Bàn đạp phanh mềm, lún sâu | Có khí hoặc nước trong hệ thống, rò dầu | Không chạy nhanh | Ra tiệm ngay |
| Đèn báo phanh màu đỏ sáng | Mức dầu thấp hoặc lỗi hệ thống | Kiểm tra phanh tay đã nhả chưa | Ra tiệm ngay nếu đèn vẫn sáng |
| Vết dầu ướt ở mặt trong bánh xe | Rò heo phanh hoặc ống dầu | Không tự lái đi xa | Gọi cứu hộ hoặc thợ tới |
Vì sao dầu phanh phải thay dù xe ít đi
Phần lớn ô tô dùng dầu phanh gốc glycol (DOT 3, DOT 4, DOT 5.1). Loại dầu này có tính hút ẩm: nó hút hơi nước trong không khí qua nắp bình, qua ống cao su. Nước trong dầu làm hạ điểm sôi.
Khi bạn phanh liên tục, ví dụ đổ đèo, má phanh và heo phanh nóng lên rất cao. Nhiệt truyền vào dầu. Nếu điểm sôi đã hạ, nước trong dầu sôi thành bọt hơi. Hơi bị nén được, nên bàn đạp phanh bị lún, xe phanh không ăn. Hiện tượng này gọi là mất phanh do hơi.
Theo tiêu chuẩn FMVSS 116 của Mỹ, dầu DOT 4 mới phải có điểm sôi khô tối thiểu 230 độ C, còn khi đã ngậm ẩm (điểm sôi ướt) tối thiểu 155 độ C. DOT 3 lần lượt là 205 và 140 độ C. Khoảng chênh này cho thấy một chai dầu phanh cũ mất bao nhiêu biên an toàn.
Ngoài ra nước trong dầu còn gây gỉ bên trong heo phanh, tổng phanh và bộ ABS. Sửa bộ ABS tốn kém hơn nhiều so với thay dầu định kỳ.
Mốc thay dầu phanh
- Mốc phổ biến: 2 năm, không phụ thuộc số km. Nhiều hãng xe châu Âu in đúng mốc này trong sổ bảo dưỡng, vì sau khoảng 2 năm dầu thường đã ngậm 2 đến 3 phần trăm nước.
- Theo lịch Toyota Việt Nam: thay dầu phanh ở cấp bảo dưỡng lớn 40.000 km, và dầu phanh được kiểm tra ở các cấp nhỏ hơn.
- Xe châu Âu thường in mốc 2 năm trong sổ bảo dưỡng, một số xe hiện nhắc trên màn hình đồng hồ.
- Xe hay đi đèo dốc, chở nặng, chạy taxi dịch vụ nên thay sớm hơn hoặc đo độ ẩm dầu ở mỗi lần bảo dưỡng.
Ở Việt Nam độ ẩm không khí cao quanh năm, dầu phanh hút ẩm nhanh hơn ở vùng khô. Đó là lý do không nên để dầu phanh quá 2 năm.
Cách tự kiểm tra dầu phanh
- Đỗ xe trên nền phẳng, tắt máy, mở capo.
- Tìm bình dầu phanh, thường ở phía sau khoang máy, bên phía ghế lái, gắn trên tổng phanh. Nắp bình có ký hiệu vòng tròn trong ngoặc.
- Nhìn mức dầu qua thành bình: phải nằm giữa vạch MIN và MAX.
- Nhìn màu dầu: dầu mới trong, màu vàng nhạt như mật ong pha loãng. Dầu nâu sẫm, đục là đã cũ.
- Không mở nắp bình khi không cần, để tránh hơi ẩm vào.
Màu chỉ để tham khảo nhanh. Ở tiệm, thợ dùng bút đo độ ẩm dầu phanh. Khi đo được khoảng 3 phần trăm nước trở lên, đa số tài liệu kỹ thuật khuyên nên thay.
Mức dầu tụt có phải châm thêm ngay không
Khi má phanh mòn, piston heo phanh đi ra xa hơn, dầu từ bình chảy xuống bù. Vì vậy mức dầu hạ từ từ theo độ mòn má phanh là bình thường. Nếu bạn châm đầy lên, đến khi thay má phanh mới, piston bị đẩy lùi, dầu có thể tràn ra.
Nếu mức dầu tụt nhanh trong thời gian ngắn, hoặc dưới vạch MIN, đó là dấu hiệu rò. Kiểm tra các bánh xe xem có vết dầu ướt, kiểm tra thảm sàn dưới bàn đạp. Rò dầu phanh phải sửa ngay, không đi tiếp.
Quy trình thay dầu phanh ở tiệm
- Hút bớt dầu cũ trong bình, châm dầu mới đúng loại.
- Xả gió từng bánh, thường theo thứ tự từ bánh xa tổng phanh nhất tới gần nhất, cho tới khi dầu chảy ra trong và không còn bọt.
- Một số xe có ABS, ESC cần máy chẩn đoán kích hoạt bơm để xả sạch dầu trong bộ điều khiển.
- Châm lại mức dầu, đạp thử phanh, chạy thử.
Việc thay dầu phanh cần hai người hoặc dụng cụ xả áp chuyên dụng. Nếu không có kinh nghiệm, nên để thợ làm vì để lọt khí vào hệ thống rất nguy hiểm.
Những lỗi không nên mắc
- Trộn dầu DOT 5 (gốc silicone) với DOT 3, DOT 4 hoặc DOT 5.1. Hai gốc này không hoà trộn được.
- Dùng dầu phanh đã mở nắp lâu ngày. Chai đã mở cũng hút ẩm.
- Châm nhầm nước rửa kính hoặc dầu trợ lực vào bình dầu phanh.
- Để dầu phanh dính lên sơn xe. Dầu glycol ăn mòn sơn, lau ngay bằng nước sạch.
Câu hỏi thường gặp
Dầu phanh ô tô DOT 4 là gì?
DOT 4 là cấp dầu phanh gốc glycol, điểm sôi cao hơn DOT 3. Đa số xe con đời mới dùng DOT 3 hoặc DOT 4. Nắp bình dầu phanh hoặc sách hướng dẫn ghi rõ xe cần loại nào.
Dầu phanh ô tô nằm ở đâu?
Bình dầu phanh nằm trong khoang máy, thường sát vách ngăn phía ghế lái, gắn trên tổng phanh. Bình bằng nhựa trắng đục, có vạch MIN và MAX.
Dầu phanh ô tô có dùng cho xe máy được không?
Được nếu cùng cấp DOT mà xe máy yêu cầu, thường là DOT 3 hoặc DOT 4 in trên nắp bình dầu phanh xe máy. Không trộn với dầu DOT 5 gốc silicone.
Dầu phanh ô tô là gì?
Dầu phanh là chất lỏng truyền lực từ bàn đạp phanh tới heo phanh ở các bánh. Dầu không nén được, nên đạp phanh bao nhiêu lực thì má phanh ép bấy nhiêu. Vì vậy dầu phải sạch, không có khí và không ngậm nước.